header image
 

Pojęcie bezpieczeństwa

Bezpieczeństwo to stan wolny od zagrożeń.

Determinanty bezpieczeństwa:

  1. Czynnik militarny
  2. Czynnik geograficzny
  3. Czynnik ekonomiczny
  4. Czynnik demograficzny

Bezpieczeństwo to główny kolerat stosunków między państwami, społecznościami, narodami, ludźmi, zawierające obiektywne oceny zagrożenia i subiektywną ocenę poczucia zagrożenia.

Bezpieczeństwo jest zjawiskiem dynamicznym, zarówno w czasie jak i przestrzeni, postrzeganym jako proces.

4 postacie bezpieczeństwa (Daniel Frei)

  1. Stan braku bezpieczeństwa postrzegany jako rzeczywiste zagrożenie prawidłowo oceniane (np. sytuacja między Chinami a Tajwanem).
  2. Stan bezpieczeństwa, gdy zagrożenie jest małe i postrzegane jako niewielkie, przy właściwym postrzeganiu zagrożenia (np. sytuacja spornych wysp między Federacją Rosyjską a Japonią).
  3. Stan obsesji – nieznaczne zagrożenie postrzegane jako bardzo poważne zagrożenie (np. wejście Polski do NATO a Rosja).
  4. Fałszywe bezpieczeństwo – poważne zagrożenie oceniane jako niewielkie (np. atak na USA 11.09.2001 r.).

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE (bezpieczeństwo państwowe)

Bezpieczeństwo narodowe postrzegane jest jako zdolność narodu (państwa) do obrony terytorium i wartości.

4 wartości bezpieczeństwa (wg. prof. Kukułki):

  1. Przetrwanie
  2. Suwerenność
  3. Integralność terytorialna
  4. Jakość życia

Klasyfikacja modelu bezpieczeństwa narodowego:

Neutralność – postępowanie polegające na nieuczestniczeniu w konfliktach, pozostawanie poza ugrupowaniami wojskowymi i nieudostępnianie terytorium dla obcych wojsk.

    a) neutralność wieczysta – państwo posiada uznanie międzynarodowe (w formie gwarancji lub przynajmniej akceptacji) neutralności (Szwajcaria od Kongresu Wiedeńskiego z 1815 roku, potwierdzone w Traktacie Wersalskim, uznawana za państwo neutralne; ma to potwierdzenie w konstytucji Szwajcarii z 1874 roku; dopiero od 2002 roku Szwajcaria należy do ONZu; Austria – ustawę o wiecznej neutralności przyjęła 26 X 1955 roku).

    b) neutralność wojenna – zawarta w V i XIII Konwencji Haskiej z 1907 roku oraz w Konwencjach Genewskich z 1949 roku; polega na nieuczestniczeniu w konfliktach zbrojnych oraz niewspieraniu żadnej ze stron konfliktu (Mołdawia od 1994 r., Kambodża od 1989 r.).

    Neutralizm – realizowanie neutralności bez gwarancji traktatowych; polityka niezaangażowania

      - izolacjonizm – polityka niezaangażowania charakterystyczna dla USA, będąca wynikiem doktryny prezydenta USA Jamesa Monroe’go (tzw. Doktryna Monroe’go) z 1823 roku; ograniczenie do minimum kontaktu z innymi państwami.

      Neutralizacja – umowne wyłączenie określonych terytoriów lub przestrzeni z możliwości prowadzenia działań wojennych lub wykorzystywania ich w charakterze bazy wypadowej dla operacji militarnych. Neutralizacja jest często stosowana w przypadku międzynarodowych dróg wodnych (np. Cieśnina Magellana, Kanał Sueski, Kanał Panamski). W przeszłości zneutralizowane były tzw. wolne miasta (np. 1815 r., Kraków). Neutralizacja w połączeniu z demilitaryzacją obowiązuje od 1959 roku w stosunku do Antarktyki.

        BEZPIECZEŃSTWO MIĘDZYNARODOWE

        Bezpieczeństwo międzynarodowe rozumie się jako sumę bezpieczeństw każdego z państw, wyłączenie na gruncie współpracy między państwami.

        3 koncepcje bezpieczeństwa międzynarodowego:

        Równowaga sił – pierwsza po Kongresie Wiedeńskim z 1815 roku (tzw. koncert mocarstw); również system bipolarny po II wojnie światowej; groźba obustronnego zniszczenia (np. po kryzysie kubańskim z 1962 r.).

          - zarzuty co do systemu równowagi sił

          a) nie bierze pod uwagę sytuacji mniejszych państw

          b) zawsze istnieje potencjalne możliwość próby wyrównywania stanu zbrojeń do silniejszego – nakręcanie spirali zbrojeń.

          c) groźba obustronnego zniszczenia (np. podczas “kryzysu kubańskiego” z 1962 roku).

          Zbiorowe bezpieczeństwo

            a) bezpieczeństwo jest równe dla wszystkich, jest niepodzielne

            b) bezpieczeństwo opiera się na ustaleniach norm prawnych, dających możliwość rozwiązywania konfliktów

            c) występuje zakaz agresji

            d) oprócz organizacji globalnych dużą rolę odgrywają organizacje o charakterze lokalnym (np. OBWE)

            Kooperatywne bezpieczeństwo – koncepcja rozbudowana po 1991 roku, od czasu sztokholmskiej inicjatywy w sprawie bezpieczeństwa międzynarodowego

              a) wspólna odpowiedzialność za bezpieczeństwo, współpraca,

              b) duży nacisk kładziony na demokrację w państwach jako gwarancję skłaniającą państwa do wzajemnej współpracy w dziedzinie globalnego bezpieczeństwa.

              ~ autor MC w dniu kwiecień 21, 2008.

              Napisz odpowiedź